GST Information in Marathi – वस्तू आणि सेवा कर (GST): पूर्ण मार्गदर्शन

Home » Blogs » GST Information in Marathi – वस्तू आणि सेवा कर (GST): पूर्ण मार्गदर्शन

Published Date:  19-12-2023   Author:   rutuja-khedekar
captainbiz वस्तू आणि सेवा कर gst पूर्ण मार्गदर्शन

GST Information in Marathi, “वस्तू आणि सेवा कर (GST)” भारतीय अर्थव्यवस्थेतील एक सार्वजनिक कर आहे. या कराच्या नियमांमध्ये केंद्र आणि राज्य सरकारांनी संयुक्त कार्य केले आहे. वस्तू आणि सेवा कर व्यवसायांना आणि उपभोक्त्यांना एकत्र करून त्यांचे रक्षण करण्यात आले आहे. या कराच्या नियमांमध्ये, वस्तूंच्या आणि सेवांच्या विविध प्रकारांच्या करांची संरचना आहे. वस्तू आणि सेवा कर भारतीय अर्थव्यवस्थेला एकत्र आणण्यात मदत करत आहे आणि वस्तू आणि सेवा कर व्यवस्थापनाच्या नियमांमध्ये निरंतर बदल आणण्याचा प्रयत्न करत आहे. वस्तू आणि सेवा कर म्हणजे वस्तूंच्या आणि सेवांच्या करांच्या विश्लेषणात एक अनुवाद करणारी प्रणाली आहे ज्याने व्यवसायांना आणि उपभोक्त्यांना मदत मिळाली आहे.

Table of Contents

वस्तू आणि सेवा कर (GST)

वस्तू आणि सेवा कर ही एक भारतीय कर प्रणाली आहे ज्यात उत्पादनाच्या प्रक्रियेच्या दरम्यान विविध प्रकारच्या करांची व्यवस्था केली आहे. वस्तू आणि सेवा कर भारतातील सर्व कर प्रक्रियेच्या संघटनांना एकमेकांत आणणारा असा कर आहे.

वस्तू आणि सेवा कराची संरचना

वस्तू आणि सेवा कराची व्यवस्था चार मुख्य वर्गांमध्ये विभागीत केलेली आहे:

  • केंद्रीय वस्तू आणि सेवा कर
  • राज्य वस्तू आणि सेवा कर
  • संयुक्त वस्तू आणि सेवा कर
  • संघटन क्षेत्र वस्तू आणि सेवा कर
  • केंद्रीय वस्तू आणि सेवा कर

ह्या कराचा मुख्य उद्देश्य आपल्या वस्तू आणि सेवा कराच्या किंमतीत कर ठेवणे आहे. ह्या कराच्या द्वारे, कर आपल्या देशाच्या केंद्रीय सरकारला येतात.

  • राज्य वस्तू आणि सेवा कर

राज्य वस्तू आणि सेवा कर ह्या कराचा मुख्य उद्देश्य आपल्या राज्याच्या किंवा प्रदेशाच्या सरकारसाठी महसूल निर्माण करणे आहे. हे कर आपल्या  राज्याच्या किंवा प्रदेशाच्या सरकारला मिळतात.

start free trial of gst billing software

  • संयुक्त वस्तू आणि सेवा कर

संयुक्त वस्तू आणि सेवा कर ह्या कराचा मुख्य उद्देश्य विविध राज्यांमध्ये वस्तू आणि सेवा सामग्र्यांच्या करांच्या किंमतीच्या वळणाची सामान्य विचाराणा देणे आहे. ह्या कराच्या द्वारे, कर विचारणाऱ्या राज्याच्या सरकारला एक जागा दिली जाईल.

  • संघटन क्षेत्र वस्तू आणि सेवा कर

संघटन क्षेत्र वस्तू आणि सेवा कर म्हणजे भारताच्या संघटन क्षेत्राच्या सरकारने केलेल्या वस्तू आणि सेवांच्या कराच्या संचयनातला भाग आहे. या कराचा मुख्य उद्देश्य संघटन क्षेत्राच्या सरकारला आपल्या संघटन क्षेत्राच्या आयकर विभागाला वापरायला मिळतो.

वस्तू आणि सेवा कर दर

वस्तू आणि सेवा कर दर म्हणजे वस्तूंच्या किंमतीच्या वर्णनात्मक किंमती. वस्तू आणि सेवा कर दर ह्या दरांच्या अंशाच्या रूपात निर्धारित केल्या जातात, ज्याच्यामध्ये मुख्यपूर्ण अंश अनुसरणीय आहे:

१) ५% (मुख्य वस्त्रसामग्र्यांसाठी)

ह्या दराच्या कार्यात जी वस्त्रसामग्र्या विभागात येतात, अशा वस्तूंवरती ५ %  कर आकारला जातो जसे की मध , पुस्तके , कोळसा .

२) १२ % आणि १८ % (विविध वस्तू आणि सेवा सामग्र्यांसाठी)

ह्या दरांत विविध वस्तूसाठी १२% किंमत आणि सेवा सामग्र्यांसाठी १८% किंमत ठरविली आहे जसे की उदबत्त्या, औषधे , प्रवासाची तिकिटे.

३) २८% (लक्झरी सामग्र्यांसाठी)

हे दर लक्झरी किंवा उच्च दराच्या वस्तूंसाठी ठरवले आहे जसे की ऑटोमोबाईल्स , चित्रपटाची तिकिटे.

४) 0% (मुक्त वस्तूसाठी)

काही वस्तूंसाठी कोणतेही कर ठरले नाहीत, आणि ह्या वस्तूंची किंमत 0% आहे.

start free trial of gst billing software

२०२३ साठी नवीन वस्तू आणि सेवा कर सूचना

  • १ ऑगस्ट २०२३ पासून पुढे, आपल्याला ५ कोटी किंवा त्यापेक्षा अधिक व्यापारास ई-व्यापार प्रमाणपत्रित करण्याचे अनिवार्य आहे.
  • १०० कोटी किंवा त्यापेक्षा अधिक व्यापारांना कर प्रमाणपत्र आणि क्रेडिट-डेबिट नोट्स इनव्हॉयस नोंदणी संकेतस्थळाला दिल्यानंतर ७ दिवसांपासून दिल्याच्या दिनांकपासून प्रारंभ करून, १ मे २०२३ पासून अनिवार्य आहे.”
  • २०२३ मध्ये अवैध कामकर्त्या GSTR-४, GSTR-९ आणि GSTR-१० दिलेल्या करांच्या विलंबकरणासाठी ३० जून २०२३ पर्यंत अम्नेस्टी स्कीम आणि केंद्रीय वस्तू आणि सेवा कर कायद्याच्या धारा ६२ लागू केल्याने आणि

रद्दीकरणाच्या वस्तू आणि सेवा कर नोंदणीसाठी REG-२१ मध्ये रद्दीकरणाचा अर्ज करण्यासाठी प्रस्तावित केला आहे.

  • विकृतीची कायदेशीर क्रिया सीमा, दुरुस्त चालनांसह, १ कोटी रुपयापासून २ कोटी रुपयापर्यंत वाढली आहे.
  • वस्तू आणि सेवा कराच्या अपराधांच्या संघटनेसाठी निर्धारित शुल्क २५ % व १०० % आकाराच्या कराच्या रक्कमेच्या दरम्यान कमी केल्या आहेत.”

जगातील पहिल्या वस्तू आणि सेवा कर वापरकर्त्याचा परिचय

 “फ्रांस हा विश्वातील पहिला देश आहे ज्याने वस्तू आणि सेवा कर अंमलात आणला.” वस्तू आणि सेवा कर जगातील सर्व प्रमुख देशांमध्ये वापरला जातो. भारतातील वस्तू आणि सेवा कर १ एप्रिल २०१७ पासून अंमलात आला.

वस्तू आणि सेवा कराचा नवीन नियम

  • ५ कोटीच्या व्यापारातील व्यवहाराच्या किंमतीसाठी कंपन्यांना इलेक्ट्रॉनिक चालन प्रमाणपत्र निर्मित करणे अनिवार्य आहे.
  • १० कोटी किंवा त्याहून अधिक उलाढाल असलेल्यांचे वार्षिक उत्पन्न निर्माण करणाऱ्या व्यवसायांना उत्पादन करणे बंधनकारक होते.
  • १ ऑगस्ट २०२३ पासून, किंमतीसाठी वस्तू आणि सेवा कराच्या करदात्यांना ज्यांची व्यापाराची किंमत एका वित्तीय वर्षात रुपये ५ कोटीपेक्षा अधिक आहे, त्यांना व्यापारातील व्यवहार वस्तू किंवा सेवा संवादांच्या पुरवठ्यासाठी किंवा निर्यातसाठी अनिवार्यपणे इ-चालन तयार करणे आवश्यक आहे.
  • १ मे २०२३ पासून १०० कोटी रु.ची वार्षिक उलाढाल असलेल्या व्यवसायांसाठी वस्तू आणि सेवा कर अनिवार्य आहे.
  • आपल्याला प्राप्त पैसे किंवा जारी चालन वर ८% वस्तू आणि सेवा कर  लागू होईल

भारतातील वस्तू आणि सेवा कर स्लॅब्स

२०२३ मध्ये भारतात वस्तू आणि सेवा कर  स्लॅब्सची संख्या ४ आहे. आपल्या देशातील वस्तूंच्या आणि सेवांच्या करांच्या किंमतीसाठी हे ४ स्लॅब्स वापरल्याने करदात्यांना विविध दरे लागू केली जातात.

  • ५ % वस्तू आणि सेवा कर

५%  वस्तू आणि सेवा कर स्लॅबमध्ये काही अपरिष्कृत वस्तूंची किंमत आणि सेवांच्या किंमतीवर कर लागू होतो.

  • १२ % वस्तू आणि सेवा कर

१२ % वस्तू आणि सेवा कर स्लॅबमध्ये काही उच्च मूल्यांची वस्तूंची किंमत आणि सेवांच्या किंमतीवर कर लागू होतो.

  • १८% वस्तू आणि सेवा कर

१८% वस्तू आणि सेवा कर स्लॅबमध्ये उच्च मूल्यांची वस्तूंच्या आणि सेवांच्या किंमतीवर कर लागू होतो.

  • २८% वस्तू आणि सेवा कर

२८% वस्तू आणि सेवा कर स्लॅबमध्ये अत्यंत उच्च मूल्यांची वस्तूंची किंमत आणि सेवांच्या किंमतीवर कर लागू होतो.

वस्तू आणि सेवा कराच्या नोंदणीसाठी वस्तू आणि सेवा कराच्या व्यापाराची आवश्यकता

वस्तू आणि सेवा कराच्या नोंदणीसाठी वस्तू आणि सेवा कराच्या व्यापाराची आवश्यकता म्हणजे आपल्याला वस्तू आणि सेवा कराच्या  नोंदणीसाठी त्याच्या व्यापाराच्या वार्षिक व्यापाराचा एकूण दर किती आहे, त्याची माहिती. वस्तू आणि सेवा कराच्या प्रणालीच्या संदर्भात, व्यवसायांना आपल्या व्यापाराच्या वार्षिक दरानुसार निर्धारित केलेल्या नियमानुसार वस्तू आणि सेवा कराची  नोंदणी करायला आवश्यक आहे. वस्तू आणि सेवा कराच्या नोंदणीसाठी आवश्यक

असलेल्या किंमतीची सीमा देशापेक्ष असू शकते आणि विविध प्रकारांसाठी वेगळी असते.

  • वस्तुंसाठी ४० लाख रुपयांपेक्षा अधिक आणि सेवांसाठी २० लाख रुपयांपेक्षा अधिक घोषणा झाल्यास, वस्तू आणि सेवा कर नोंदणीसाठी अनिवार्य आहे.”

१) सामान्य व्यवसायसाठी

आर्थिक वर्षातील एकत्रित व्यापारिक घोषणा २० लाख रुपये (विशेष वर्गाच्या राज्यांसाठी १० लाख रुपये) पार पाडल्यास,  वस्तू आणि सेवा कर नोंदणीसाठी अनिवार्य आहे.

२) सेवा प्रदायकांसाठी

एकत्र घोषित व्यापारी घोषणा 20 लाख रुपये (विशेष वर्गाच्या राज्यांसाठी 10 लाख रुपये) पार पाडल्यास,  वस्तू आणि सेवा कर नोंदणीसाठी अनिवार्य आहे.

वस्तू आणि सेवा कर अंतर्गत पगारावर कर आकारणी

वस्तू आणि सेवा कर हा भारतीय कर व्यवस्थेतील महत्त्वपूर्ण कर आहे. पगाराच्या क्षेत्रात,  वस्तू आणि सेवा कर अंतर्गत तो अपलोड केलेला आहे. पगार वस्तू किंवा सेवा  नाही त्यामुळे  वस्तू आणि सेवा कर प्रणालीवर कर लागू केला नाही.

वस्तू आणि सेवा कर मध्ये प्रविष्ट कर जमा

वस्तू आणि सेवा करामध्ये प्रविष्ट कर जमा अशी एक प्रणाली आहे ज्याने आपल्या व्यवसायाच्या संदर्भात ज्या भागात आपल्याला वस्तु आणि सेवा कर कर चालवायचा आहे, त्या भागाच्या कराची मूळ आपल्याला मिळवून देते. आपल्याला वस्तू आणि सेवा कराची मूळ प्राप्त करून त्याच्यात उपयोग करून त्याच्यातून किंवा त्याच्या खात्यातून किंवा बाजारातून आपल्याला वस्तू किंवा सेवा वापरल्याने प्राप्त केलेल्या वस्तू आणि सेवा कराची वस्तुसंख्या आपल्याला त्या वस्तू किंवा सेवेच्या वस्तू आणि सेवा करात वजा करायला अधिकृती देते.

वस्तू  आणि सेवा कर सूट मर्यादा

वस्तू आणि सेवा कर सूट मर्यादा ही एक कर प्रणालीतील विशेष कला आहे. ज्या व्यक्ती किंवा व्यापाराला आपल्याला वस्तू आणि सेवा कर  कर प्रणालीत करण्याची आवश्यकता नसल्याची अधिकृती देतात.  सूट मर्यादा ही निर्धारित असताना, व्यवसायाच्या प्रकारानुसार विविध वस्तूंच्या जातींच्या आधारावर असू शकते. या कलेच्या खालील  सूट मर्यादा  यावर विचार केला जाऊ शकतो, आणि त्याच्या व्यवसायाच्या आर्थिक स्वरूपाच्या कार्यप्रवृत्त्या नुसार वाढवले जाऊ शकते.

वस्तू आणि सेवा कर यांचे फायदे

१) वस्तू आणि सेवा कर  ही एक कर प्रणाली आहे ज्याने सर्व प्रकारच्या करांची एक मुळ तरतूद केलेली आहे. ह्यामुळे व्यवसायाच्या करांच्या अनुपालनाची प्रक्रिया सोपी झाली आहे.

२) वस्तू आणि सेवा कर अधिनियमानुसार ऑनलाइन पोर्टल्स द्वारे कराच्या नोंदणीची प्रक्रिया सोपी आणि प्रशासकीय कार्यप्रणाली अधिक प्रभावी झाली आहे.

३) वस्तू आणि सेवा कर अधिनियमानुसार आपल्या व्यवसायातील कराच्या नोंदणीची प्रक्रिया सोपी आहे आणि आपल्या व्यवसायाला उपयुक्त कर जाणकारी देते.

वस्तू आणि सेवा कराची गणना

१) वस्तू आणि सेवा कर दराची माहिती

वस्तू आणि सेवा कर  दरांची माहिती मिळवण्याची प्रक्रिया सोपी आहे. वस्तू आणि सेवा कर दरांची माहिती व्यवसायाच्या प्रकारानुसार बदलते. ह्याच्या माध्यमाने आपल्याला आपल्या व्यवसायाच्या संबंधित वस्तू किंवा सेवेच्या दरांची माहिती मिळवायला आणि वस्तू आणि सेवा  कराच्या प्रक्रियेसाठी तयारी करायला मदत मिळते.

२) वेगळे करपात्र मूल्य

वेगळे करपात्र मूल्य म्हणजे कोणत्याही कराच्या अंकांच्या गणनेत वेगळे केलेल्या मूल्याचे अनुपालन किंवा कराच्या नोंदणीमध्ये स्वतंत्रपणे असलेले  मूल्य यामध्ये कोणत्याही आपत्तिनुसार किंवा स्वतंत्रपणे ठरवल्या जाऊ

शकतात. वेगळे करण्यात येणारे मूल्य सामान्यत: प्राधान्याच्या कोणत्याही विचारानुसार ठरवला जातो.

३) वस्तू आणि सेवा कराची गणना

आपली वस्तू किंमत लागू करून तुम्ही त्याला १०० मध्ये भागून त्याची वस्तू आणि सेवा कराची रक्कम मिळवू शकता. अर्थात,

वस्तू आणि सेवा कराची रक्कम = (वस्तू किंमत * वस्तू आणि सेवा कराचे दर) / १००

उदाहरण, जर तुम्हाला कोणत्याही वस्तूची किंमत आहे रु. १००  आहे, आणि वस्तू आणि सेवा कराचे  दर १८% आहे, तर तुम्ही कसे वस्तू आणि सेवा कराची  रक्कम गणना कराल?

वस्तू आणि सेवा कराची  रक्कम = (१०० * १८) / १०० = रु.१८

अशा प्रकारे, ज्याच्या वस्तूची किंमत रु. १०० आहे, ती १८ % वस्तू आणि सेवा कराच्या  दरानुसार  रु.१८ कराच्या रूपात मिळवायला हवी.

४) एकूण चालन किंमत

भरायची एकूण रक्कम शोधण्यासाठी तुम्हाला करपात्र मूल्य आणि वस्तू आणि सेवा कराची  रक्कम एकत्र जोडणे आवश्यक आहे.

एकूण चलन रक्कम = करपात्र रक्कम + वस्तू आणि सेवा कराची  रक्कम

५) महसूल गणना

जर तुमच्याकडे एकूण चलन रक्कम आणि वस्तू आणि सेवा कर दर असेल आणि तुम्हाला करपात्र मूल्य किंवा वस्तू आणि सेवा कर  रक्कम ठरवायची असेल तर तुम्ही हे सूत्र वापरू शकता.

करपात्र मूल्य = (एकूण चलन रक्कम* १००) / (१००+ वस्तू आणि सेवा कर  दर)

वस्तू आणि सेवा कर रक्कम = एकूण चलन रक्कम – करपात्र मूल्य

भारतातील शुल्कमुक्त वस्तू

भारतातील शुल्कमुक्त वस्तू” म्हणजे त्या वस्तूंची यादी, ज्यात भारतातील वस्तू आणि सेवा कर लागू होत नाही. आणी त्या वस्तूंमध्ये कोणतीही वस्तू आणि सेवा कराची फी वसूलली जात नाही अशा वस्तूंना “शुल्कमुक्त” असे समजले जाते.

१) आवश्यक आहार सामग्री

आवश्यक आहार सामग्रीमध्ये प्रमुख खाद्यपदार्थे, जसे की अनाज, दूध आणि दूध, मांस, मांस, फळे, भाजी, द्रव्यपिण्याचे पदार्थ, तेल,  अन्य जलपान आणि आहार सामग्री उपस्थित आहे. आवश्यक आहार सामग्री हे आपल्या आदर्श आहार योजनेतील अभिप्रेत आहे, कारण आपल्याला आवश्यक पोषण आपल्या शरीराला उपलब्ध करून आपल्या स्वास्थ्याला सुरक्षित ठेवतो.

२) आरोग्य सेवा

आरोग्य सेवा म्हणजे व्यक्तिच्या आरोग्याच्या सुधारणेच्या क्षेत्रातील सेवा आणि वस्तू. आरोग्य सेवा ही विविध प्रकारच्या व्यवसायिक, शासकीय आणि सामाजिक संघठनांद्वारे प्रदान केली जाते. ज्यामुळे व्यक्तीला आरोग्य साध्यात आणि सुधारण्यात मदतीला येते. आरोग्य सेवेच्या विविध प्रकारांमध्ये डॉक्टरच्या संदेशाने औषधे देणे, चिकित्सकीय तंत्रज्ञान व व्यायाम, आरोग्याच्या समस्यांच्या निदानाच्या सुधारणेची सेवा, अस्पताळांतील असलेल्या आरोग्य सेवा, गर्भावस्था

आणि मूलस्वास्थ्य सेवा, नागरिकांसाठीच्या आरोग्य शिक्षणाची सेवा, व आरोग्य संगठनांच्या सहाय्याने वापरलेल्या विविध सेवांमध्ये समाविष्ट आहे.

३) शिक्षण

शिक्षण हे आहे, ज्यामुळे विद्यार्थ्यांना अंधविश्वास, तंत्रज्ञान, कला, सामाजिक विज्ञान, आणि इतर जीवनाच्या विविध क्षेत्रात ज्ञान प्राप्त होते. शिक्षणाच्या क्रियामध्ये शिक्षक, शिक्षिका, विद्यार्थी, विद्यार्थिनी, पालक, आणि शैक्षणिक संघटनांची भागीदारी आहे. शिक्षणाच्या मुख्य उद्दिष्टाने विद्यार्थ्यांना समग्र विकास करणे, त्यांच्या बौद्धिक, सामाजिक, आणि आत्मनिर्भरता विकसित करणे, आणि त्यांना उच्च शिक्षण अथवा व्यवसायात्मक प्रशिक्षण प्राप्त करून उच्च शिक्षण क्षेत्रातील योग्यतेने सुरुवात करणे आहे.

४) सार्वजनिक परिवहन

सार्वजनिक परिवहन हे वाहने, उपग्रहे, अथवा अन्य परिवहन साधनांच्या जोडप्यात सार्वजनिक अंतरणाची साधना करतो, ज्यातली सेवा सरकारी किंवा खासगी संघटनांच्या माध्यमातून प्रदान केली जाते. या प्रणालीमध्ये लोकांना लक्षणीय स्थानीय वा नगरपरिषदेच्या बस, ट्रेन, मेट्रो, तारकोणी विमान, आणि इतर वाहन सेवा उपलब्ध केल्या जातात. 

५) पुस्तके आणि वृत्तपत्रिका

  • पुस्तके – “पुस्तक” हे एक लिखित माध्यम आहे ज्यातली विविध प्रकारची माहिती, कथा, कादंबरी, वैचारिक विचार, इतिहास, कला, विज्ञान, धर्म, कौशल्य, आणि इतर विषयांचे आढळणारे वाचन संग्रहित आहे. पुस्तकांमध्ये विविध प्रकारच्या लेखकांच्या कलेचे प्रदर्शन मिळतेल , ज्यामुळे वाचनांचे आनंद घेऊ शकता.
  • वृत्तपत्रिका – वृत्तपत्रिका हे माध्यम आहे ज्यामध्ये वाचनासाठी अधिक ताजा आणि समाचारिक माहिती प्राप्त केली जाते. वृत्तपत्रिका विविध खंडपत्रिका, विशेषांक, समाचार, विचारपत्रिका, विज्ञान, वाचनाच्या संग्रहाच्या विभागांच्या सहाय्याने तयार केली जाते.

६) कृषि उपकरण

कृषि उपकरण” हे म्हणजे कृषीसाठी वापरण्यात येणारे विविध प्रकारचे उपकरण किंवा मशीने. या उपकरणांमध्ये खेती, बागायत, आणि वनस्पतीसंवर्धनसाठी वापरले जाणारे साधने आणि अचूक वनस्पतीसंवर्धन साठीच्या उपाययोजना, तळे व जलसंचयन, अभियांत्रिकी उपकरणे, व्यवसायिक उपकरणे, आणि इतर अग्रणी तंत्रज्ञान असून, कृषि क्षेत्रातील कामामध्ये सुधारण्याच्या क्षेत्रात वापरले जातात. कृषि उपकरणांमध्ये खेतीसाठीच्या हेक्टर, बीजपिक, झाडाघर, ट्रॅक्टर, बागवानीसाठीच्या सजीवाणी, आणि इतर उपकरणांची विविधता आहे.

 ७) हस्तकृत उत्पादन

हस्तकृत उत्पादनातील वस्त्र, आभूषण, कला, बोट, आणि इतर वस्त्रही, असले तरी वास्तविकतेत, हस्तकृत उत्पादनात व्यक्तीची कलेची नम्रता व विशेषता आपल्याला आपल्या क्रियांमध्ये दिसतात. हस्तकृत उत्पादनाच्या सर्वात महत्वाच्या विशेषता म्हणजे हस्तकृत उत्पादनाच्या प्रत्येक घटकाच्या माध्यमातून त्याच्या स्वत:च्या कलेच्या असलेल्या विचारात्मक विशेषता व स्वत:च्या मौल्यात्मक विशेषता आणि पर्यायिक शैलीच्या उत्पादनात दिसते.

पेट्रोलची  वस्तू आणि सेवा कर स्थिती

पेट्रोलची वस्तू आणि सेवा कर स्थिती” म्हणजे पेट्रोलच्या खर्चाच्या आणि वस्तू किंवा सेवा कराच्या विशिष्ट नियमांची स्थिती. या स्थितीच्या संदर्भात, किंवा पेट्रोलच्या खर्चाच्या प्रकारात जर कोणत्याही वस्तू किंवा सेवा कर लागू होतो किंवा लागू होत नाही तरी त्याची माहिती आपल्या सर्कल किंवा विभागातील कर विभागातून मिळते. त्यामुळे पेट्रोलच्या खर्चाच्या संदर्भात संघटनाऱ्या कराच्या नियमांची अधिक माहिती आणि स्थिती मिळते.

वस्तू किंवा सेवा कर कलेक्शनमधील ट्रेंड (रु. कोटी)

महीना २०२१-२०२२ २०२२-२०२३
एप्रिल १३९७०८ १६७५४०
मे ९७८२१ १४०८८५
जून ९२८०० १४४६१६
जुलै ११६३९३ १४८९९५
ऑगस्ट ११२०२० १४३६१२
सप्टेंबर ११७०१० १४७६८६
ऑक्टोबर १३०१२७ १५१७२८
नोव्हेंबर १३१५२६ १४५८६७
डिसेंबर १२९७८० १४९५०७
जानेवारी १४०९८६ १५७५५४
फेब्रुवारी १३३०२६ १४९५७७
मार्च १४२०९५ १६०१२२

 

समापन

वस्तू आणि सेवा कर ही अद्वितीय कर नीती आहे ज्यामुळे भारतीय अर्थव्यवस्थेतील कर प्रणाली सुधारली आहे. वस्तू आणि सेवा कर या प्रणालीने करांच्या प्रक्रिया, नियम, आणि निर्धारणांमध्ये सुधार आणला आहे.

सतत विचारले जाणारे प्रश्न

प्रश्न १: वस्तू आणि सेवा कर म्हणजे काय?

उत्तर: वस्तू आणि सेवा कर ही एक करप्रणाली आहे ज्यात सरकारने सर्व करांची कसरदारी काढली आहे.

प्रश्न २ :  वस्तू आणि सेवा कराच्या माध्यमातून कोणत्या वस्तूंच्या किंवा सेवांच्या करांच्या दरात वळणी किंवा बदल केली आहे?”

उत्तर:  वस्तू आणि सेवा कराच्या माध्यमातून सर्व वस्तूंच्या आणि सेवांच्या करांच्या दरात वळणी किंवा बदल जाईल. वस्तू आणि सेवा कराच्या कायद्याच्या प्राधान्यानुसार, वस्तूंच्या आणि सेवांच्या करांच्या दरात कोणतीही विशिष्ट अंडलन नसताना त्याच्या व्यवस्थापनातील कर्मचार्यांच्या अधिकारानुसार नियमन केले जाईल.

प्रश्न ३: वस्तू आणि सेवा कर  काढल्यानंतर किंवा कराच्या सर्वच किंवा अंशकीत कराच्या निर्धारणात काही बदल होईल का?

उत्तर: वस्तू आणि सेवा कर काढल्यानंतर, कराच्या सर्वच किंवा अंशकीत कराच्या नियमांमध्ये अंशकीत परिवर्तन होऊ शकतात, परंतु यामुळे कराच्या सामान्य प्रक्रियेच्या व्यापक अंदाजात वळणी किंवा बदल काढला जाणार नाही.

प्रश्न ४: वस्तू आणि सेवा कर निमित्त किंवा निर्धारित केल्यास, वस्तू किंवा सेवेच्या कराच्या दरात बदल होऊ शकतात का?

उत्तर: हो, आपल्या सरकारने किंवा केंद्र सरकारने वस्तू आणि सेवा कर निमित्त किंवा निर्धारित केल्यानंतर कराच्या दरात बदल करण्याचे असल्याने वस्तू किंवा सेवेच्या कराच्या दरात परिवर्तन होऊ शकते.

प्रश्न ५: वस्तू आणि सेवा कर अंतरराष्ट्रीय व्यापारात कसे प्रभाव डाळतो?

उत्तर: वस्तू आणि सेवा कर आंतरराष्ट्रीय व्यापारात वस्तूंच्या विक्री शुल्क आवश्यक नसल्याने विदेशी वस्तूंच्या प्रसारात वाढ झालेल्या आहे. वस्तू आणि सेवा कर एक वस्तू किंवा सेवेच्या स्थानानुसार करांच्या संदर्भात बदलत नाही, ज्यामुळे  आंतरराष्ट्रीय व्यापारात कार्यरत व्यापारींसाठी संगणक निर्धारणा आपल्याला अधिक सरल असतो.

प्रश्न ६. वस्तू आणि सेवा कर काढल्यानंतर किंवा कराच्या सर्वच किंवा अंशकीत कराच्या निर्धारणात काही बदल होईल का?

उत्तर: वस्तू आणि सेवा कर काढल्यानंतर, कराच्या सर्वच किंवा अंशकीत कराच्या नियमांमध्ये अंशकीत परिवर्तन होऊ शकतात, परंतु यामुळे कराच्या सामान्य प्रक्रियेच्या व्यापक अंदाजात वळणी किंवा बदल काढला जाणार नाही.

प्रश्न ७. वस्तू आणि सेवा कर कधी लागू झाले?

उत्तर: वस्तू आणि सेवा कर भारतात १ जुलै २०१७ पासून लागू झाले.

प्रश्न ८  वस्तू आणि सेवा कराचे  बिल कस तयार करायला हव?

उत्तर: वस्तू आणि सेवा कर बिल तयार करण्यासाठी व्यापाराच्या वितरण प्रक्रियेच्या सर्व घटकांसाठी सुसंगत असणे आवश्यक आहे. व्यापाराला आपल्या वस्तूंच्या आणि सेवेच्या कराच्या दराच्या विरुद्ध ग्राहकांकडून नोंद किंवा बिल घेणे आवश्यक आहे.

प्रश्न ९ वस्तू आणि सेवा कराच्या खात्यातले प्रक्रियेचे कायदे काही आहे का?

उत्तर: होय, वस्तू आणि सेवा कराच्या खात्यातले कायदे आहे, ज्यामुळे व्यापारांना आपल्या वस्तूंच्या आणि सेवेच्या कराच्या दराच्या विरुद्ध नोंदणीत किंवा बिलिंगमध्ये विशिष्ट सुरक्षा उपाये घेतली पाहिजे.

प्रश्न १० वस्तू आणि सेवा कराच्या संपूर्ण क्षेत्रांतील व्यापारांसाठी अनिवार्य आहे का?

होय,  , वस्तू आणि सेवा कराच्या संपूर्ण क्षेत्रांतील व्यापारांसाठी अनिवार्य आहे. यात्रा, खाद्य पदार्थ, आरोग्य, शिक्षण, संचालन, मनरेगा, आणि इतर काही विशिष्ट प्रकारच्या व्यापारांसाठी किंवा उपकरणांसाठी अपेक्षित असल्यास, ती करांच्या प्रतिष्ठेतून सुद्धा उपयोगी आहे.

Spread the love

Rutuja Khedekar

Rutuja is a finance content writer with a post-graduate degree in M.Com., specializing in the field of finance. She possesses a comprehensive understanding of financial matters and is well-equipped to create high-quality finance content.

Leave a Reply